Yapı Kooperatiflerinde Genel Kurul Kararlarının İptali ve Butlanı, 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu

Yapı Kooperatiflerinde Genel Kurul
Kararlarının İptali ve Butlanı

Yapı kooperatiflerinde en yetkili karar organı genel kuruldur. Ortakların aidat miktarlarından inşaatın yapım yöntemine, şerefiye bedellerinden konut tahsislerine kadar kooperatifin tüm temel politikaları genel kurulda karara bağlanır. Ancak genel kurul kararlarının kanuna, anasözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırı olması durumunda ortakların haklarını korumak amacıyla dava açma imkânı tanınmıştır. Kararın sakatlık türüne göre iptal davası açılabileceği gibi butlan veya yokluğun tespiti de talep edilebilir.

1. Kararların Hukuki Sakatlık Türleri

Genel kurul kararlarındaki hukuka aykırılıklar yaptırım derecesine göre üç ana kategoride incelenir,

A. İptal Edilebilirlik

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu m. 53 uyarınca; kanun hükümlerine, anasözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırı olan kararlar iptal edilebilir niteliktedir. Örneğin usulüne uygun çağrı yapılmış olmasına rağmen gündem dışı bir konuda karar  alınması, ortaklar arasında eşitlik ilkesinin zedelenmesi veya fahiş aidat/faiz artışı yapılması iptal sebebidir.

B. Butlan (Kesin Hükümsüzlük)

Kamu düzenini ilgilendiren, emredici hukuk kurallarına, ahlaka veya kişilik haklarına açıkça aykırı kararlar baştan itibaren batıldır. Türk Ticaret Kanunu m. 447 kıyasen kooperatiflere de uygulanır. Örneğin ortağın genel kurula katılma, dava açma veya denetim isteme gibi vazgeçilmez temel haklarını kaldıran ya da sınırlandıran kararlar batıldır.

C. Yokluk

Genel kurulun kurucu unsurlarındaki eksiklikler kararların yok hükmünde sayılmasına yol açar. Yetkisiz kişilerce toplantıya çağrı yapılması, fiilen hiçbir toplantı yapılmaksızın sahte tutanak düzenlenmesi veya mevzuatın zorunlu kıldığı hallerde Bakanlık temsilcisinin toplantıda hazır bulunmaması gibi durumlar kararları yoklukla sakatlar.

2. İptal Davası Açma Şartları ve Dava Ehliyeti

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu m. 53, genel kurul kararlarının iptalini isteyebilecek kişileri sınırlı olarak saymıştır;

1. Toplantıya Katılan Ortaklar: Toplantıda hazır bulunup da karara olumsuz oy veren ve karara aykırı kaldığını tutanağa şerh düşüren (muhalefet şerhi yazdıran) ortaklar dava açabilir. Uygulamada en sık yapılan hata, sadece "ret" oyu vermekle yetinilip toplantı tutanağına muhalefet şerhinin yazdırılmamasıdır. Şerh yazdırılmadığı takdirde aktif dava ehliyeti yokluğundan dava usulden reddedilir.

2. Toplantıya Katılmasına Haksız Şekilde İzin Verilmeyen Ortaklar: Oyunu kullanmasına haksız yere müsaade edilmeyen pay sahipleri şerh şartı aranmaksızın dava açabilir.

3. Usulsüz Çağrı Mağduru Ortaklar: Toplantıya çağrının usulüne uygun yapılmadığını, gündemin gereği gibi tebliğ veya ilan edilmediğini iddia eden ortaklar toplantıya katılmamış olsalar dahi iptal davası açabilirler.

4. Yetkisiz Kişilerin Katılımını İddia Edenler: Genel kurula ortak olmayan veya katılma hakkı bulunmayan kişilerin katılarak oy kullandığını iddia eden pay sahipleri.

5. Yönetim Kurulu ve Yöneticiler: Kooperatif yönetim kurulu tüzel kişilik adına, ayrıca kararların yerine getirilmesi şahsi sorumluluklarını doğuracaksa yönetim kurulu üyeleri ile denetçilerin her biri bireysel olarak dava açabilir.

3. Hak Düşürücü Süre, Görevli ve Yetkili
Mahkeme

• Süre: İptal davası, genel kurul toplantısını takip eden günden itibaren bir ay içinde açılmalıdır. Bu süre hak düşürücü nitelikte olup mahkemece re'sen gözetilir; sürenin geçmesiyle iptal talep etme hakkı kesin olarak biter.

• Butlan ve Yokluk İstisnası: Butlan veya yokluk iddiasına dayanan tespit davaları bir aylık hak düşürücü süreye tabi değildir; hukuki yarar bulunduğu sürece her zaman açılabilir.

• Görevli ve Yetkili Mahkeme: Dava, kooperatif merkezinin bulunduğu yerdeki Asliye Ticaret Mahkemesinde açılır.

4. Dava Açılmasının Sonuçları ve Yargılama
Usulü

• İlan Yükümlülüğü ve Duruşma Yasağı: İptal davasının açıldığı ve duruşma günü, yönetim kurulu tarafından usulen ilan edilir 2. Kanun m. 53 f. 4 gereğince, bir aylık dava açma süresi dolmadan duruşmaya başlanamaz; aynı genel kurul aleyhine açılan tüm iptal davaları birleştirilerek tek dosyada karara bağlanır.

• Kararın İcrası ve Yürütmenin Durdurulması: İptal davası açılması, genel kurul kararının icrasını kendiliğinden durdurmaz. Kararın uygulanması halinde telafisi imkânsız zararlar doğacaksa (örneğin haksız ihraçların uygulanması, taşınmaz satışı, usulsüz borçlanma), davacı tarafça mutlaka HMK m. 389 kapsamında ihtiyati tedbir talep edilmelidir.

• İptal Kararının Etkisi: 1163 sayılı Kanun m. 53 son fıkrası uyarınca; mahkemece verilen iptal kararı kesinleştiğinde bütün ortaklar için hüküm ifade eder.

Özetle; yapı kooperatiflerinde genel kurul kararlarına karşı hukuki yollara başvururken toplantı tutanağına usulüne uygun muhalefet şerhi yazdırmak ve 1 aylık hak düşürücü süreyi kaçırmamak davanın esasına girilebilmesi için vazgeçilmez şartlardır.

Av. Elif COŞKUN